۱۳۹۰ تیر ۵, یکشنبه

پژوهشی پیرامون ترانه‌ی باستانی هوره

پژوهشی پیرامون ترانه‌ی باستانی هوره

فرهنگ عامیانه‌ی هر قوم، بارزترین و بهترین نشانه‌ی شناسایی‏ ویژگیهای آن قوم است. در این گفتار مختصر، با نگاهی به‏ فرهنگ کردی، یکی از ترانه‏‌های باستانی را بررسی می‏‌کنیم.

ترانه‌‏های کردی شامل دو مصراع و هر مصراع مرکب از ده‏ هجاست. از لحاظ قافیه، حروف آخر دو مصراع یکسان و اغلب‏ تابع قوانین قافیه در زبان فارسی و عربی است، ولی چون با میزان عروضی سنجیده نمی‏‌شود، ناگزیر برای سنجش شعر باید شماره‌ی هجاها و بلندی یا کوتاهی آخرین هجای مصراع را در نظر گرفت.
ترانه‌ی کردی، کهنترین بخش ادب فولکور در ادبیات کردی‏ است. بیشتر ترانه‏‌های باستانی کردی شامل اشعار ده هجایی‏ است. اشعار ده هجایی که کلیه‌ی متون ادیان باستانی ایران با آن‏ سروده شده، از زمانهای بسیار کهن رایج بوده است. در زبان‏ پهلوی، چه در آثار مانوی و چه در آثار اشکانی و ساسانی، شعر هجایی دیده می‏‌شود. در گاتها نیز می‏‌توان شعرهایی یازده و دوازده و چهارده و شانزده و نوزده هجایی یافت. در یشتها وزن‏ شعری اغلب هشت آهنگی است و در میان آنها شعرهای ده هجایی‏ و دوازده هجایی نیز دیده می‏شود.

در گویشهای زبان کردی، که از گویشهای کهن ایران به شمار می‏رود، اشعار ده هجایی بخش اصلی ادبیات کردی را تشکیل‏ می‏دهد و تمام منظومه‌‏ها و داستانهای عشقی و رزمی و عرفانی‏ ایرانی مانند: شاهنامه، خسرو و شیرین، شیرین و فرهاد، نادرنامه و بهرام و گل‌اندام و... که به گویش گورانی(هورامی) و به‏ گویشهای گوناگون کردی سروده شده است، همه ده هجایی‏ است. این شعرها دو مصراع دارند و هر مصراع نیز به دو بخش‏ پنج هجایی تقسیم می‏شود و وقف همیشه پس از هجای پنجم یعنی‏ در وسط هر مصرع است. پژوهشگران قدیم اسلامی از این اشعار که بر مبنای شماره‌ی هجاها سروده شده است، با نام فهلویات یاد کرده‏‌اند.

شمس قیس رازی در کتاب "المعجم فی معاییر اشعار العجم" که‏ در آغاز سده‌ی هفتم هجری به رشته‌ی تحریر درآمده است می‏‌گوید: «خوشترین اوزان، فهولیات است که ملحونات آن را اورامنان‏ خوانند.» اورامن یا اورامنان(هورامان)نمودار آهنگ و لحن‏ مردم سرزمین اورامان(هوارمان) کردستان است که گویش آن را به نام«گورانی»(گیرانی) خوانند.

نامه‌ی سرانجام(کتاب مقدس یارسانیان)که دربرگیرنده‌ی سروده‏‌های دینی است، به شکل ده هجایی به گویش گورانی‏ سروده شده است.

در کردی به ترانه «گورانی» می‏‌گویند. واژه‌ی گورانی منتسب‏ به گوران یکی از عشایر مهم کرد پیرو آیین پارسان می‏باشد. آثار منظوم گورانیان ده هجایی است و چون هر یک لحن و آهنگ‏ ویژه‏‌ای دارد، این نام در گویش کردی فراگیر شده و هر شعر عامیانه‏‌ای را که با آهنگ ویژه خوانده شود،گورانی می‏‌گویند.

بخش عمده‌ی اوستا منظوم و شامل اشعار ده هجایی است، و همان‏طور که واژه‌ێ «گورانی» در کردی برای ترانه‌های آمیخته با آهنگ به کار می‏رود، واژه‌ی «گاته» نیز به ترانه‏‌های مذهبی‏ آهنگنین اوستایی اطلاق می‏شده است. واژه‌ی گوران از«گبران» گرفته شده که بیگانگان، زردشتیان را به این نام خوانده‏‌اند.

در میان کردها، بیش از دویست ترانه‌ی باستانی رواج دارد که‏ هر کدام ریشه در گذشته‏‌های بسیار دور داشته و سینه به سینه تا به امروز رسیده است.
از میان این ترانه‏‌ها، برخی ویژه‌ی شب هستند و در روز خوانده‏ نمی‏‌شوند، برخی نیز ویژه‌ی روز هستند. همچنین ترانه‏‌های ویژه‌ی کودکان و بزرگسالان و پیرمردان و زنان و کوهستان و دشت و سرچشمه، ترانه‌ی سپیده و نیمروز و ترانه‏‌های کار و ترانه‏‌های‏ میهنی و حماسی وجود دارد که هر کدام به مناسبتی خوانده‏ می‏شود. در ترانه‌ی کردی گفت و گوی عاشق و معشوق از هم‏ متمایز است. برای نمونه پسر دلداده(عاشق) با پسوند(و-ه) و دختر دلیر(معشوق) با پسوند(ی- e )همدیگر را فرا می‏خوانند.
http://kermashan60.blogspot.com/2011/06/blog-post_23.html

---------------------------------


کرماشان
___________عەلی مێهرابی__________

شاره‌ شیرنه‌که‌م ئه‌ی سه‌رچاوه‌ی هونه‌ر‌، کرماشان
دیور بوت له‌‌ خاکت ڕێواز زیان و زه‌ره‌ر، کرماشان
هه‌ر ساڵ به‌رزتر بوت به‌ختت له‌ سه‌وڵ وه‌هاران
بێ باک له‌ سیاتی ده‌س توفان‌ و ته‌شه‌ر، کرماشان
سه‌ر شانه‌یل سه‌وز تو له‌‌ وه‌خت سه‌خت خه‌زان
نه‌رگس وه‌هاری ده‌یته‌ مزگانی به‌شه‌ر، کرماشان
وه‌ی چله‌ی زمسانه‌ ‌شه‌لاق کڕیوه‌س‌، ‌تانه‌ی توفانه‌
دیرێت گڕه‌ی ئاگرگات دایم نیشانێک له‌ خوه‌ر، کرماشان

تو هه‌میشه‌ پشت و په‌نای یاران سه‌رگه‌ردان بیته‌
زه‌خمه‌کانت که‌یمه‌‌ تاجه‌ ‌گوڵ و نه‌یمه‌ ‌سه‌ر، کرماشان
له‌ گه‌رده‌نه‌ خه‌ته‌ره‌یل ناکاو ئی چه‌رخ گه‌ردونه‌
سه‌رت هه‌ر به‌رز مه‌یدانه‌ و سینه‌ت سپه‌ر، کرماشان
وه‌ ئه‌سرین دیده‌م، ‌ وه‌ل ئاو ‌سه‌یمه‌ره‌ و سیروان
خاس شورم قه‌د و باڵات له‌ی خیوناو جگه‌ر، کرماشان
ئه‌ی سفره‌ سه‌ره‌ ڕێ گشت ڕێواران هێند و چین‌
یادگاره‌ ماندگار‌ه‌که‌ی گوتی و لولو ،خاک خوه‌رنیشان

ڕه‌مز ڕزگاری کوردان، تو ئه‌ی خاک خوه‌ش نیشان
داخم چیو که‌س له‌ حاڵت ناپرسێت خه‌وه‌ر، کرماشان
دڵگیر نه‌وید مهربان‌شار له‌ی‌ ڕه‌سم گه‌ن گه‌ردونه‌
چون باخ بێ به‌شه‌ دایم له‌ سایه‌ و سه‌مه‌ر، کرماشان
گوڵ و مه‌داڵ له‌ ده‌س دوژمن نه‌گریت ئازیزه‌که‌م
بو گوڵ که‌نه‌ ژار و مه‌داڵیچ که‌نه‌ نه‌شته‌ر، کرماشان
ده‌فته‌ر خاتراتت بێستیونه‌ و ده‌فته‌ردارت شاهان‌‌
سه‌بته‌ ئه‌سرار سه‌نگینت له‌ سه‌د ده‌فته‌ر، کرماشان

مه‌نزڵگای ساسانه‌، قوله‌ی ئاشقانه‌، ئه‌و تاقوه‌سانه‌
عه‌شق شیرین‌ و ڕه‌نج فه‌رهادیچ ناچوته‌ هه‌ده‌ر، کرماشان‌
میلکان دیوره‌‌، کاروان شه‌که‌ته‌ ‌و ده‌لیل نابه‌ڵه‌ی
هه‌م واده‌ی سه‌رسواریته‌، سه‌فه‌ر بێ خه‌ته‌ر، کرماشان
کتاوخانه‌ی سه‌نگته‌راشان تاریخ‌ سه‌رفه‌راز به‌
سه‌راسه‌ر خاکت‌‌‌ نه‌خشه‌ و نگار و ئه‌سه‌ر، کرماشان
هه‌ر له‌ به‌رزیه‌که‌ی په‌ڕاو تا دڵ پڕداخ زه‌هاو
هوره ‌و ته‌میره‌ ‌و گورانیه‌ چوپیت بێ ‌چه‌مه‌ر، کرماشان

چه‌و ته‌مه‌ع بڕینه‌ وه‌ باڵای بێ نازت ڕه‌قیبان
کور که‌یم هه‌ر چه‌و ناپاکێ وه‌ تو داشت نه‌زه‌ر، کرماشان
هه‌ر گوشه‌ت شانامه‌یێکه‌ و‌ هەر پیرت فرده‌وسێک
به‌ر‌ز بیونم ئاڵاکه‌ت ئه‌ی خاک پڕ‌ له‌ سیم و زه‌ڕ، کرماشان
‌له‌ ئاته‌شگه‌کانت گه‌ر نه‌ماس گڕه‌ی ئاگر ئیمڕو
په‌نانی پڕه‌ کیوره‌‌ی دڵ یاران‌ له‌ شوڵه‌ و شه‌ره‌ر، کرماشان
دی وه‌خته‌ باخ ته‌جروبه‌ و پندار نیکت بکه‌یته‌‌ کردار
تا وه‌ل وه‌شت وه‌هار باخ‌ به‌هه‌شتت بنیشێته‌ به‌ر، کرماشان


-----------------------------------------
به ارزش و اعتبار سازمان حقوق بشر کردستان احترام بگذاریم
kurdane.com
kurdane.com
لذا ما به عنوان خانواده کبودوند از تمام همکاران ،دوستان ویاران محمد صدیق کبودوند چه در داخل و یا درخارج از کشور درخواست داریم به موج منفی بوجود آمده طی هفته های اخیر بر روی سایتهای اینترنتی پایان دهند تا سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان که بسیاری از اعضایش بخاطر ارزش و اعتبار آن زندانی و آواره کشور های دیگر شده اند آسیب نبیند ..


خانواده کبودوند :


بر اساس ماده یک اساسنامه سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان، دفتر این سازمان در تهران بوده و محدوده فعالیت آن در ایران ومناطق کردنشین میباشد واین سازمان توسط اعضای آن در داخل کشور اداره میشود . سازمان در حال حاضر هیچگونه نمایندگی در خارج از کشور ندارد وبه تبع آن اعلامیه ،اطلاعیه و بیانیه های این سازمان فقط با درج در سایت اطلاع رسانی انسانیت و ایمیل های سازمان معتبر میباشد.


محمد صدیق کبودوند موسس و رئیس این سازمان بوده و در حال حاضردوران محکوميت 11سال زندان خود رادراوین می گذراند. بعد از بازداشت آقای کبودوند و به پیشنهاد ایشان آقای اجلال قوامی به عنوان سخنگوی این سازمان انتخاب گردید .


لذا ما به عنوان خانواده کبودوند از تمام همکاران ،دوستان ویاران محمد صدیق کبودوند چه در داخل و یا درخارج از کشور درخواست داریم به موج منفی بوجود آمده طی هفته های اخیر بر روی سایتهای اینترنتی پایان دهند تا سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان که بسیاری از اعضایش بخاطر ارزش و اعتبار آن زندانی و آواره کشور های دیگر شده اند آسیب نبیند . ما خواهشمندیم که در صورت امکان از این به بعد کسانی که در حمایت و یا در مخالفت با آقای قوامی سخنگوی سازمان مطلب و یا نظر خاصی دارند از طریق وبسایت و ایمیل های سازمان پیشنهادات وانتقادادت خود را ابراز ، تا سازمان نسبت به درخواست آنان رسیدگی نماید . ضمنا از همه عزیزان می خواهیم از اظهار نظر های شخصی در سایت های مختلف که موجب بروز اختلاف و سردی در روابط می شود ؛ جدا خودداری نمایند تا جو آرامش به فضای دوستانه پیشین باز گردد .


خانواده محمد صدیق کبودوند

۱۳۹۰ تیر ۳, جمعه

امروز عید وسط تابستانی در سوئد میباشد و تعطیل رسمی است در این کشور به این مناسبت

امروز عید وسط تابستانی در سوئد میباشد و تعطیل رسمی است در این کشور به این مناسبت





önskar er alla mina läsare en fin och trevlig midsommar

glad midsommar
önskar er alla som ser denna video
en fin och trevlig midsommar
mvh samuel_Ku
//////////////////////////////////////////
همانطوری که همه با خبر هستند آنهایکه در سوئد بر سر میبرند هر سال در مورخ 22 تا 24 ژوئن عید روز وسط تابستانی میباشد و در این کشور تعطیل رسمی میباشد
//////////////////////////////////////////////////
هه‌ر سال له‌ ولاتی سۆئید جه‌ژنی ناوه‌راستی هاوه‌ین ده‌گره‌ن که‌ هه‌رساله‌ له‌ نیۆان 22 و 24 مانگی 6 جه‌ژنی ناوه‌راستی هاوه‌ینه‌ له‌ سۆئید

glad midsommar
önskar er alla som ser denna video
en fin och trevlig midsommar
mvh samuel_Ku


//////////////////////////////////////////
همانطوری که همه با خبر هستند آنهایکه در سوئد بر سر میبرند هر سال در مورخ 22 تا 24 ژوئن عید روز وسط تابستانی میباشد و در این کشور تعطیل رسمی میباشد
//////////////////////////////////////////////////

هه‌ر سال له‌ ولاتی سۆئید جه‌ژنی ناوه‌راستی هاوه‌ین ده‌گره‌ن که‌ هه‌رساله‌ له‌ نیۆان 22 و 24 مانگی 6 جه‌ژنی ناوه‌راستی هاوه‌ینه‌ له‌ سۆئید


----------------------------------------
-
طبق اخباری کە بدستمان رسیدە است در تاریخ ٢١.٦.٢٠١١ نیروهای عراقی بە شکل بی رحمانەای بە پناهندگان اعتصابی و بی دفاع کمپ الولید حملە نمودە و آنها را بە شکل ظالمانەای مورد ضرب و شتم قرار دادەاند. پناهندگانی کە بعد از سقوط دولت بعث عراق بە خاطر وضعیت ناهنجار 
خود و بە نشانە اعتراض بە بی توجهی سازمان ملل بە آنها درPDF
-----------------------------------

اخبار- دەنگوباس
بنا به‌ گزارشهای دریافتی ،روز سه‌ شنبه‌ برابر با 21 ژوئین 2011 ،نیروهای مسلح عراقی به‌ کمپ پناهندگان کورد ایرانی مستقر در  مرزبین المللی  عراق و سوریه‌ یورش برده‌  واقدام  به‌ ضرب و شتم پناهندگان این اردوگاه‌ نموده‌ ‌ و تعدادی را نیز مجروح و به‌ جای نامعلومی منتقل کرده‌ اند.هماهنگ کننده‌ منصوب دولت نوری مالکی ، فردی به‌ نام اسماعیل ابراهیم العقیدی است 

که‌ توسط دولت عراق  برای اشراف بر امور پناهندگان خارجی مقیم عراق منصوب شده‌ است و قاعدتا باید تحت سرپرستی کمیساریای عالی برای پناهدنگان سازمان ملل متحد کار کند و به‌ امور استقرار و انتقال این پناهندگان به‌ کشورهای امن کمک کند.

اما این مامور عراقی با زیر پا گذاشتن کلیه‌ هنجارها و عرف حفاظت از  پناهندگان، از تعدادی از پناهندگان مقیم کمپ که‌ از مینیمم های اولیه‌ زندگی برخوردار نیستند و از یک  1 ماه‌ پیش در اعتصاب غذا به‌ سر می برند ،خواسته‌ است که‌ بلادرنگ اعتصاب غذای خودر را بشکنند و خود را برای بازگشت به‌ درون مرزهای" ملی" عراق آماده‌ کنند. این پناهندگان کورد ایرانی که‌ دراغاز  سالهای هشتاد میلادی از جهنم جمهوری اسلامی گریخته‌ اند،حاضر به‌ بازگشت به‌ درون مرزهای عراق نیستند ،زیرا بیم آن دارند که‌ توسط گروه‌ های تروریستی  و عمال جمهوری اسلامی مورد اذیت وآزارقرار گرفته‌ و قربانی  اقدامات تروریستی شوند.

در میان اعتصاب غذا کنندگان دو خواهر وجود دارد که‌ هردو مدت یک ماه‌ است که‌ به‌ اعتصاب غذای نامحدود دست  زده‌ اند و خواهان پیگیری کیس  پناهندگی خود از سوی کمیساریای عالی سازمان ملل متحد و عدم بازگشت به‌ داخل عراق  هستند .

اسماعیل ابراهیم العقیدی ،هماهنگ کننده‌ امور پناهندگان  که‌ توسط دولت عراق برای این کار منصوب شده‌ است،بعد از دریافت جواب رد از سوی دو خواهر اعتصابی برای پایان دادن به‌ اعتصاب غذاء ، روز سه‌ شنبه‌  با کمک نیروهای امنیتی عراقی که‌ خود جلودار آنان بود، در یک  یورش وحشیانه‌ به‌ کمپ پناهندگان،ساکنین کمپ را مورد ضرب و شتم قرار داده‌ و حتی به‌  مادر بیمار دو خواهر اعتصابی که‌ از مشکل قلبی رنج می برد،رحم نکرده‌ اند که‌ در نتیجه‌ ضربات وارده‌ بر این مادر بیمار ، وی دچار سکته‌ قلبی شده‌ و به‌ بیمارستان "الرطبه‌" در جنوب عراق منتقل شده‌ است.

پناهندگان می گویند که‌ آنها به‌ دولت عراق اعتماد نمی کنند و خواهان انتقال سریع خود به‌ کشور ثالث امنی هستند.

بیانیه‌ کمیته‌ پناهدنگان کورد ایرانی در کمپ "الولید" در مرز بین المللی عراق-سوریه‌.

منبع: دالاهو نیوز

21 ژوئن 2011

Dalahoonews.wordpress.com


ساهموا في وقف وقوع مجزرة اخرى ضد اللاجئين الايرانيين المعارضين لنظام الايراني في مخيم الوليد
و احداث اليوم خير دليل  على وقوع مجزرة اخرى
اللاجئين الاكراد الايرانيين في مخيم الوليد احيوا يوم العالمي للاجئ امام مكتب المفوضية السامية لشؤون اللاجئين تحت حرارة الشمس القاسية مطالبين المفوضية بإيجاد حل لقضيتهم. ومن الجدير بالذكر ان اللاجئين قاموا بأغلاق البوابة الرئيسية للمخيم ومنع ممثل المفوضية الدخول الى المخيم احتجاجا" على صمت المفوضية وسياستهم الجائرة تجاح قضيتنا .علما" ان مراسم الاحياء بدأت من الساعة الثامنة صباحا" الى الثانية عشرة ظهرا" رافعين فيها اعلام سود ورفع الشعارات اهمه ا ان بقائنا هنا عار على المفوضية السامية لشؤون للاجئين وايضا" تقديم التعازي للمفوضية العليا لشؤون اللاجئين . ومن الجدير بالذكر ايضا" ان مسؤول امن المخيم قام بالاعتداء على احد افراد المخيم وتوجيه التهديد له ومنعه من التصوير والتقاط الصور الخاص بهذه المناسبة.
في ظهيرة يوم الثلاثاء 21/6/2011 جاء مجموعة من القوات العراقية يتقدمهم ممثل المفوضية السيد اسماعيل ابراهيم العقيدي في مخيم الوليد و ذلك لأجل وقف اثنان من بنات المخيم عن اضرابهم عن الطعام منذ شهر و ذلك باستخدام القوة ،فقد تم ضرب و أهانه والدهم و حملوا قسرا الى سيارة الاسعاف لغرض التوقف عن اضرابهم ،و من الجدير ان مشكلتهم لا تزال غير محلولة و لم يتمكنوا فقط من ايجاد رد رسمي لقضيتهم و ذلك بعد 4 اشهر من الاعتصام و شهر من الأضراب عن الطعام حملوا الى السيارة بالقوة ، وهذا مما ادى الى تجمع اللاجئين الاكراد الإيرانيين و احتجاجهم على هذه العمل الاجرامي اللاإنساني من قبل القوات العراقية و ممثل المفوضية العليا في مخيم الوليد . لم يكتفوا بذلك فقد قام ممثل المفوضية السيد اسماعيل ابراهيم بمهاجمة نساء المخيم بسيارته و ذلك بسبب احتجاجه على تجمع اللاجئين و خاصة النساء و على اثرها فقد تم دهس اثنين من نساء المخيم و حالة احداهن خطيرة و قد تكون تعاني من كسور و ارتجاج في الدماغ و ذلك بعد تشخيص الفحوصات الاولية .اليوم مرينا بأصعب يوم من الاعتصام منذ شهرين ،و خلال تلك المدة التزموا الصمت تجاه قضيتنا و لم يكتفوا بذلك بل قاموا بجلب القوات العراقية و احدثوا مأساتا حقيقية هذا اليوم ،علاوة على الحادث و المهاجمة فقد تم اهانة اللاجئين و ضربهم من قبل القوات العراقية .و من الجدير بالذكر ان والدة احدى المصابات فهي امرأة تعاني من الكأبة و بمجرد سماعها الخبر فقدت وعيها و على اثرها تم نقلها الى مستشفى الرطبة العام و هي بحالة مزرية و قد تكون مصابة بسكتة قلبية،بالاضافة الى اصابة النساء برعب و خوف الشديدين. لذلك و خوفا من حياتنا و عدم تكرار مأساة او مجزرة مخيم اشرف ناشدناكم و عبرنا عن قلقنا نحن المعارضين لإيران و نعتقد ان امور مثل هذا هي البداية لخطوات قادمة اخطر خطورة من هذا و قد تودي الى اهدار ارواح كثيرين من اللاجئين الاكراد. نناشد المجتمع الدولي و منظمات حقوق الانسان مرة اخرى بالتدخل العاجل لإيجاد حل لقضيتنا و انتقالنا الى بلد ثالث.

اللاجئين الاكراد في مخيم الوليد في حدود العراقية السورية...











۱۳۹۰ خرداد ۲۲, یکشنبه

مه‌ردمه‌که‌ ئه‌مرۆ ئه‌تۆام قه‌سی خۆشی ئه‌راتان به‌که‌م دوینه‌ شۆ خۆدیم که‌ چیمه‌سه‌ به‌هشت


مه‌ردمه‌که‌ ئه‌مرۆ ئه‌تۆام قه‌سی خۆشی ئه‌راتان به‌که‌م  دوینه‌ شۆ خۆدیم که‌ چیمه‌سه‌ به‌هشت 
ئه‌سکنر له‌ ئیی ویسکیه‌ ئه‌خۆارد سمیر سیف ئه‌خۆارد نه‌سیم له‌ ئیی قۆخه‌ ئه‌خۆارد
یه‌کی له‌ حازره‌ین سۆال کرد که‌ مه‌ردم شاهین له‌ ئه‌وره‌ بین وه‌ت ئه‌ری ته‌ک تۆکی بین 
ئه‌ی مه‌رده‌م  جاف کۆره‌ که‌فر مه‌که‌ مه‌گر ته‌ویله‌س به‌هشت جاف چه‌

------------------------------------------
ترانه لوکا به زبان فارسی 


///////////////////////////
روز ملی سوئد
جنون بیماری اسلامی و تجاوز دولتی 
به زنان زندانی و اکثریت خودکشیها بیشتر به خاطر تجاوز مامورین جنون اسلامی صورت میگیردبیماران حاکم بر ملت ایران کی و چه وقت از دست اینبیماران روانی ملت رها بشود کی و چه وقت جنایتکاران به مجازات اعمالکثیفشان برسند با تشکر ساموئیل کرماشانی ن

۱۳۹۰ خرداد ۱۷, سه‌شنبه

شیعره‌کان کاک مه‌قه‌دم خۆسره‌وی

  
نوروز خوش هاتی خیر و پا ته  وه                مردم مزگانی نوروز هاتوه
          نوروز هاته وه جور جارجاران                    شاخه وفر و دول  وفراوو  واران
     نوروز هاته وو شادی خسته دل              آوا بیو تفاق سامان سای بلبل
هر روزتان نوروز
نوروزتان پیروز
زیارت قبول



تاریخ اهل حق - یارسان



اگر چه بسیاری از پژوهشگران غیر ایرانی و ایرانی کوشیده‌اند، شناسنامه کهنه مهرپرستی و پاک دینی زرتشتی و مانی‌گری و مزدکی‌گری برای مذهب یارسان به‌دست دهند و آن را به دورانهای پیش از اسلام برگردانند تا به‌درستی و به‌ حق این آئین تناسخی را از اسلام دورنگهدارند، ولی واقعیت آنست که آئین یاری (یارسان) با وصف تشابهات و پذیرش نکاتی از دین‌های پیش از اسلام، کمترین ارتباط و همراهی با آنها را دارد و این دین یک آئین ابداعی پس از اسلام است که با مطرح نمودن فلسفه “سر مگو“ (رازداری) و تناسخ روح درمقابل دین وارداتی عربها برجسته گردیده‌است. از آنجا که یارسانیان، مهر یا خورشید را مقدس می‌دانند و پایبند به پاکی و راستی و درستی و مساوات و برابری هستند، به‌ همین دلیل پژوهشگران خاورشناس را به این راه کشانده که ریشه مهرپرستی و مزدکی برای یارسانیان بجویند.
بعداز غلات یا غلو گویان، از اولین درویش‌هایی که علنا تئوری تناسخ روح را به شیوه امروزی یارسانیان مطرح نمود، بهلول کوفی یا قرمسی، معروف به بهلول دانا در اواسط قرن دوم تا اوایل قرن سوم هجری یعنی در دوره خلافت هارون‌الرشید بود. عبدالحسین زرینکوب تاریخ‌نویس ایرانی آورده‌است که: هارون‌الرشید خلیفهٔ عباسی در سال ۱۸۸ هجری قمری بهلول را در کوفه ملاقات کرده و به‌ سخنان عبرت‌انگیز او گوش فراداده‌است.[1] و گفته‌شده‌است که‌ گاهی هارون‌الرشید از اندرزهای بهلول دانا و داود طائی به‌ گریه می‌افتاده‌است. بهلول که ذات خدایی را در وجود انسان تبلیغ می‌کرد، حواریونی نیز داشت و به‌خاطر دوری جستن از خطر مرگ، خود را به دیوانگی می‌زد، در صورتیکه آنگونه که‌ تاریخ نویسان آورده‌اند، او یکی از دانایان زمان خویش بوده‌است. بنا به فلسفه آئین یاری خداوند برای تماس با بندگانش و هدایت آنان در هر دوره‌ای که لازم بداند، همراه فرشتگان مقربش در جسم پاک‌ترین آفریده‌ خود بر روی زمین ظاهر می‌شود. این ظهور خدا در جسم انسان را به‌ دوره‌های کامل و ناکامل رده‌بندی کرده‌اند. دوره ناکامل مانند دوره بهلول و یا شاه فضل ولی، یکی دیگر از صاحب‌ذاتان یارسان و دیگران، که قادر به تشکیل دیوان عالی یاران حقیقت نبوده‌اند، گفته‌ می‌شود و دوره‌های کامل مانند دوره شاه‌خوشین و سلطان‌سهاک و غیره هستند که با حضور خداوند برروی زمین، دیوان عالی یاران حقیقت برگزار می‌گردیده‌است. در تاریخ پیدایش جهان گویا پنج مرتبه این دیوانعالی یا نشست بزرگ تشکیل شده‌است: دو بار در عالم شریعت و یک بار در فاصله بین طریقت و معرفت و دو بار در عالم حقیقت.
در فلسفه یاری آمده‌است که یارسان به تکامل جهان در مراحل مختلف، مانند مرحله شریعت (از زمان آدم تا دوره محمد)، طریقت (از زمان علی تا دوره شاه‌خوشین)، معرفت (از زمان شاه خوشین تا دوره سلطان سهاک) ونهایتا دورهٔ حقیقت (از زمان سلطان سهاک به‌ بعد) اعتقاد دارد. یعنی یارسانیان مرحله یا دوره شریعت را اطاعت بی‌چون‌وچرای آفریده‌ از آفریدگار و دوره طریقت را در جستجو و تعیین راه و طریق برای نزدیکی انسان به‌ خدا و معرفت را دوره عرفان و دوری و بیزاری از خود خواهی و مادیات دانسته و دوره حقیقت که مرحله تکامل یافته تر خودشناسی و خداشناسی است، مرحله حق و حقیقت می‌داند که در آن، بقاء را در فنا، یا به‌ گفته‌ بودا در نیروانا می‌جوید. اما تقسیم بندی تاریخی را با حفظ این مراحل و بنا به کتاب‌های مقدس یارسان، به چهار مرحله به ترتیب زیرین می‌توان تفکیک نمود:
مرحله تاریخی اول
مرحله‌ تاریخی یکم از دوره علی بن ابیطالب تا دوره شاه خوشین لرستانی را در بر میگیرد که از نظر فلسفه اعتقادی، آن را مرحله طریقت نامند. آنگونه که در کتب مقدس یارسان آمده‌است، علی بن ابیطالب (تولد ۵۹۸ میلادی و قتل ۶۶۱ میلادی برابر سال ۴۰ هجری قمری) خلیفه‌ چهارم مسلمین، امام اول شیعیان و پسر عمو و داماد محمد اولین کسی در اسلام است که اهل حقان او را حجت خدا می‌دانند. به‌ همین دلیل به یارسانیان علی‌الهی هم می‌گویند. در واقع بسیاری از صاحب نظران ملت شناس و پژوهشگران در امور مذاهب براین باور اند که چون مسلمانان در آن ایام هیچ مسلک غیراسلامی را تحمل نمی‌کردند، بنابراین پیروان یاری مجبور بوده‌اند خودرا به‌ زیر پرچم محبوب‌ترین شخصیتهای اسلام بکشانند که از آزار آنان در امان بمانند. همین کار، بسیاری از محققان را به بیراهه کشانده‌است که گویا اینان از شییعیان افراطی و مسلمانند. درصورتیکه این طور نیست و مرام و مسلک یارسانیان با مسلمانان کاملاً متفاوت است. پیروان یارسان در این مرحله و بعدها نیز به پیروان “سر مگو“ معروف شدند. زیرا اینان مجاز نبودند آئین و مرام خودرا درملاء عام بیان و تبلیغ کنند. لذا آن را بصورت سرّ (راز) در سینه خویش نگاه می‌داشتند.
مرحله تاریخی دوم
مرحله‌ تاریخی دوم از دوره شاه خوشین تا آغاز دوره سلطان سهاک بوده که به دوره معرفت معروف است. شاه خوشین لرستانی که همانند عیسی مسیح از مادری باکره بدنیا آمده بود، از اولین رهبران یارسان بود که از آلات موسیقی (تنبور) جهت بیان عرفانی و ذکر در مراسم مذهبی یارسان استفاده نمود. تولد و غایب شدن شاه خوشین (۴۰۶-۴۶۷ هجری برابر ۱۰۱۴ تا ۱۰۷۴ میلادی) هم‌زمان بود باضعف خلفای اسلام در بغداد و حاکمیت غزنویان و سلجوقیان که این سلاطین ترک‌نژاد، در مناطق لرستان و کردستان امیرنشین، چندان تعصب مذهبی نشان نمی‌دادند. به‌ همین دلیل این ولایات، به‌ صورت مرکز جنبش صوفیگری و دراویش درآمده بود. بنابر این شاه خوشین که گویا نهصد شاگرد یا همراه داشته‌است، علنا در این سرزمینها شفاها و حضورا درشهرهایی مانند همدان، دینور، کرمانشاه و غیره به تبلیغ مرامی خود پرداخته بوده‌است. او درباره برخورد با منتقدین خویش می‌گوید:
“من آن درم در ویران‌ها گنجم/سخندان و سخن فام و سخن سنجم
سرحلقه ده و دو و چهار و پنجم/از کور و نابینایان نمی‌رنجم“[2]
دراویش یا حواریون شاه خوشین به دلایلی که روشن نیست شرح مرام و فعالیت دینی خودرا ثبت نکرده‌اند و آن را سینه به سینه به نسلهای بعد از خود رسانده‌اند. با در نظر گرفتن جو حاکم می‌توان دلایل آن را بدین ترتیب توضیح داد که یا آنان باسوادی درمیان خود نداشته‌اند که این وظیفه را انجام دهد و یا با پیروی از همان سر مگو، مجاز بوده اند که مسائل را فقط به افراد محرم و قابل اعتماد برسانند. در دفاتر یارسان قید گردیده که بابا طاهر عریان و با سواد، هم‌زمان با شاه خوشین لرستانی و حتا گویا یکی از حواریونش بوده‌است. البته‌ این مسئله نمی‌تواند درست باشد، زیرا شاه خوشین در سال ۴۰۶ هجری قمری متولد شده و بنا به سند تاریخی هنگامی که فقط چهار سال عمر داشته یعنی در سال ۴۱۰ هجری قمری، بابا طاهر فوت نموده‌است. در هر حال اشعار و روایات دوره شاه خوشین و پیروانش که امروزه در دست است، در زمان سلطان سهاک به رشته تحریر درآمده‌اند. در فاصله بین دوره شاه خوشین و سلطان سهاک دراویش دیگری مانند بابا نائوس جاف و بابا سرهنگ دودانی ظهور نموده‌اند و هرکدام از اینان گویا مامور و موظف بوده‌اند ظهور سلطان سهاک و دوره حقیقت را به پیروان بشارت دهند.
مرحله تاریخی سوم
مرحله‌ تاریخی سوم از دوره سلطان سهاک تا آغاز دوره سید براکه گوران را در بر می‌گیرد. این دوره کامل را به دلیل حضور خداوند و چهار فرشته‌ و چهل تنان و ۷۲ پیر در اورامان و تشکیل جم بیا وبس (دیوان عالی یاران حقیقت) و تدوین مرام و مسلک یارسان به شکل نوشتاری، آغاز دوره حقیقت گویند. پس یارسانیان یا اهل حقان در دوره سلطان سهاک به‌ مرحله حقیقت رسیده‌اند، زیرا سلطان سهاک دستورات و مراسم دینی را برای پیروان خود در یک دفتر یا کتاب مقدس به‌ نام دیوان گوره یا نامه سرانجام به همراه یارانش به رشته تحریر در آورده‌اند.
ظهور سلطان سهاک (۶۷۰ - ۸۰۳ هجری فمری برابر ۱۲۷۰ تا ۱۴۰۰ میلادی) که گویا ۱۳۰ سال نیز عمر نموده و در سال ۷۸۸ هجری (۱۳۸۵ میلادی) امیر تیمور لنگ در راه خرم‌آباد به تبریز در کوههای اورامان به حضورش بار یافته‌است، در شرایط تاریخی‌ای به‌ وقوع پیوست که اروپاییان در جنگهای صلیبی شکست خورده‌بودند و شهر مقدس بیتلهم (بیت‌اللحم)را از دست داده بودند و مغولان خونخوار بر سراسر خاورمیانه و ایران تسلط داشتند و مرکز قدرت اسلام در دست مغولان و نوادگان تازه مسلمان شده آنان بود. در این برهه از زمان بود که امکاناتی برای رشد جنبش صوفیگری و گسترش مکتب وازایش (تناسخ) روح و در لوای این مکاتب طرح مسائل اجتماعی به‌ وجود آمده بود. در چنین جوی، سلطان سهاک فرزند شیخ عیسی برزنجه‌ای در کوههای اورامان کردستان در فاصله سالهای ۷۰۰ تا ۷۷۰ هجری برابر با ۱۳۰۱ تا ۱۳۶۹ میلادی، مکتب یارسان و قوانین و دستورات مذهبی آن را به شکل امروزی آن پایه‌گذاری و تدوین نمود. چه بسا مکان گزیدن در کوههای صعب العبور اورامان یکی از عواملی بوده که وقایع نگاران زمان نتوانسته‌اند به او دسترسی پیدا کنند و در نتیجه به ندرت در تاریخ شرحش آمده‌است. در عوض این کوه نشینی حسنی دیگر داشت که دور از چشم قدرتمندان متعصب هم بود. البته با تمام این توصیف و ضعف نسبی اسلام و دور از دید حاکمان مستبد، نه اینکه اینان در امان کامل نبودند بلکه دیگر مذاهب اقلیت حتی آنهایی‌که دارای کتاب به‌اصطلاح آسمانی هم بودند، موقعیت بسیار درخشانی در همسایگی متعصبان و افراطیون مسلمان نداشتند. این اقلیتها به عناوین مختلف تحت پیگرد قدرتهای محلی مسلمان و افراطیون خشک مغز بودند. اگر چه سلطان سهاک، پیروان و حامیان فراوانی حتا در میان مسلمانان سنی مذهب هم داشت، ولی مدام به بهانه‌های گوناگون او و حواریونش تحت اذیت و آزار قرار می‌گرفتند و عاقبت نیز به‌دست همان مسلمانان متعصب به این بهانه که بیشتر هم کیشان مسلمان سنی مذهب آنها و از جمله یکی از سر کردگان کرد به‌نام پیر میکائیل دودانی را به آئین خود کشانده‌است، در فرصتی به قتل رسانده‌شد. حورایون مهم سلطان سهاک از اورامان گریختند و به کوههای دالاهو، به مکانی معروف به سرانه پناه بردند و نوشته‌های مذهبی خودرا نیز نجات دادند. با وصف گذشت هفتصد سال از تاریخ نگارش این نوشته‌ها، هنوز هم رسما اجازه چاپ در کشورهای اسلامی به آنها داده نشده‌است.
مرحله چهارم
مرحله‌ چهارم از دوره سید براکه گوران تا به امروز را در بر می‌گیرد. در فاصله مرحله سوم و چهارم دوره‌های ناکامل دیگری از به‌اصطلاح ظهور خداوند بر روی زمین مانند ظهور خان الماس و خان آتش و یا سید فرضی و شیخ امیر زوله‌ای و حواریون آنان به‌وقوع پیوست، که هیچکدام از این دوره‌ها جمع بیا و بس یا دیوان عالی یاران حقیقت را تشکیل ندادند.
ظهور این دراویش و دوره‌های ناکامل هم‌زمان بودند با سقوط سلسله صفوی و روی کار آمدن سلسله‌های افشاریه و زندیه و قاجاریه در ایران که در واقع سر رشته کارها در مملکت نیز از هم گسسته بود و حکومتهای خان‌خانی محلی کمترین توجهی به دولت مرکزی داشتند. فیلسوف نامدار ایران در قرن بیستم، احسان طبری، با استفاده از نوشته‌های جیمز موریه در کتاب سرگذشت حاجی بابای اصفهانی، موقعیت جامعه ایران آن عصر را در سطور زیر بدین گونه ترسیم کرده‌است: “ایران، درآغاز قرن نوزدهم (میلادی)، در قیاس با جوامع اروپای غربی که در آنها سرمایه‌داری صنعتی دیگر سلطه اقتصادی خویش را استوار کرده و به تدریج سیطره سیاسی خود را محکم مینمود، یک کشور عقب مانده فلاحتی قرون وسطایی آسیایی بود، دارای یک نظام اجتماعی دیرینه که دیگر به‌طور قطعی و نهائی بسوی فروپاشی، تلاشی و انحطاط می‌رفت“. درچنین شرایطی نیز همانند ضعفهای دوران قبل حاکمان، زمینه برای رشد عرفان و محفلهای مذهبی غیر از مذهب حاکم فراهم بود، و چون در جوامع کرد نفوذ دین حاکم نیز از حلقه‌های ضعیف قدرت حکومت مرکزی بود، بنابر این در کردستان، این امکانات بیشتر وجود داشت.
قابل ذکر است که در طول تاریخ نوین ایران همیشه بین حاکمان مستبد و ملایان مذهب قدرتمند در مملکت نیز، اگر چه هر دو به منافع خود و در خلاف خواست توده‌های مردم گام برمی‌داشتند، اختلافاتی وجود داشت و اغلب حاکمان مستبد می‌کوشیدند از نارضایتی‌های مردم که به‌صورت تشکیل مذاهب نو بروز می‌کرد، با پشتیبانی نسبی از این مذاهب تازه تأسیس، علیه ملایان بهره گیرند. در تاریخ ایران نمونه‌های فراوانی داریم که گاهی این مستبدان و پادشاهان برای تهدید روحانیون مذهب رسمی، به‌کیشهای به‌اصطلاح الحادی علیه دین مسلط، نیز میدان می‌دادند. همانگونه که شاهپور در اوایل به مانی‌گری و قباد به مزدکی در مقابل مغهای زرتشتی و میرانشاه تیموری به حروفیه و محمد شاه قاجار به شیخیه در مقابل روحانیون متعصب شیعه در آغاز روی خوش نشان دادند تا باصطلاح روی مغها و آخوندهای تن پرور را کم کنند. البته این حاکمان اغلب در چنین سیاستی موفق هم نمی‌شدند و عاقبت مجبور بودند عقب نشینی کنند و تن به آشتی و سازش بدهند و حتا در سرکوب دگر اندیشان نیز با روحانیون دین حاکم، هم آوا شوند. در چنان جو ناسازگار اوایل قرن نوردهم، مرحله چهارم تاریخی یارسانیان آغاز گردید. در این دوران مورد بحث یا به زبان تاریخ از همان غروب قرن هیجدهم و طلوع قرن نوزدهم، شاهد غضب آتشین روحانیون متعصب شیعه در سرکوب جریان‌های به بزعم خود به‌اصطلاح انحرافی و کفرآمیز هستیم. به عنوان مثال مبارزه علیه اصولیون و اخباریون (میرزا محمد اخباری)، شیخیون (شیخ احمد احسایی، مرگ بسال ۱۲۴۱ هجری، برابر ۱۸۲۴میلادی) وبعدها بابیان (سید علی محمد باب اعدام به‌سال ۱۲۶۸ هجری برابر ۱۸۵۰ میلادی) و تصوف می‌توان نام برد.
در این ایام روحانیون افراطی مذهب رسمی برای مرعوب کردن حاکمان مملکت و گاهی برای وحشت ایجاد نمودن در میان مردم، مسئله یهودی‌کشی، ارمنی‌کشی، شیخی‌کشی، بابی‌کشی و صوفی‌کشی را به‌راه انداختند. دتاین میان کم نبودند از مردم ناآگاه و ساده لوح، که چه بسا از ترس جان خویش در این دگراندیش کشی، به عامل دست روحانیون وحکومتگران تبدیل می‌شدند. این دوران مصادف بود با گسترش نسبی فرقه شاه نعمه اللهی در سراسر ایران. اگر چه این فرقه از صوفیه نیز مانند بقیه فرقه‌های دیگر، بنا به آنچه از نوشته‌های دکتر زرین کوب و سعید نفیسی بر می‌آید، از اواخر عهد زندیه تا آغاز قاجاریه از دست فقهای متشرعه نظیر آقا محمدعلی بهبهانی کرمانشاهی (مرگ ۱۲۱۶ هجری ق.)، که به‌ صوفی کش معروف بود، روزگار خوشی نداشتند، ولی از اواسط حکومت فتحعلی شاه به‌بعد، به‌ویژه پس از بی نتیجه ماندن جهاد سید محمد بن سید علی طباطبائی (مرگ ۱۲۴۲ هجری ق.) علیه روسیه و شکست ایران در آن جنگ و از دست رفتن ولایاتی چند نظیر گنجه و شیروان و غیره، از احترام این روحانیون نزد فتحعلی شاه به‌مراتب کاسته شد و دیگر کمتر به حرفهایشان توجه می‌شد. این موضوع خود از فشار بر صوفیه و دراویش و تعقیب آنها هم کاست و در نتیجه در غرب ایران و به‌ویژه مناطق کردنشین، میدان فعالیت نسبتاً وسیع تری برای آنان بدست آمد.[3] در چنین جوی بود که در میان کوهها و دشتهای دول دالان گوران در منطقه کرمانشاه (کردستان ایران)، شخصیتی عارف و صلح طلب بنام، سید حیدر، معروف به سید براکه گوران، فرزند سید منصور گوران و نوه سید یعقوب گوران، یکی از صاحب ذاتان و از دراویش منفرد دوره صفوی بوده‌است، در سن چهل و چهار سالگی (۱۲۵۴ هجری ق.) مدعی خدا مهمانی شد و به‌مرور زمان ۳۶ درویش (حواریون) به او گرویدند که باخود و دو فرزند و یک نوه اش جمع چهل تنان را تشکیل دادند. قابل ذکر است که سال تولد سید براکه، بنا به حروف ابجد (“از داخل بی نه سمت“)، الف=۱ و ز=۷ و د=۴ و الف=۱ و خ=۶۰۰ و ل=۳۰ و ب=۲ و ی=۱۰ و ن=۵۰ و ه=۵ و س=۶۰ و م=۴۰ و ت=۴۰۰ جمع آن برا بر ۱۲۱۰ (۱۷۹۴ میلادی) است در دفاتر مقدس یارسان نیز آورده‌اند، نوشته شده و سال وفاتش را، آنهم بنا به حروف ابجد “راصغ“، یعنی ر=۲۰۰ و الف=۱ و ص=۹۰ وغ=۱۰۰۰ که جمع آن ۱۲۹۱ هجری قمری برابر با ۱۸۷۳ میلادی است، آورده‌اند.
امروزه بیش از چهار میلیون یارسانی در خاورمیانه زندگی می‌کنند که بیش از دو و نیم میلیون از آنان در ایران هستند. متاسفانه وضع سیاسی اجتماعی این مردم بمراتب بدتر از بقیه اقلیتهای مذهبی است، زیرا اولا؛ بدلایلی که در فوق به آنها اشاره شد، دین یارسان، نه فقط از طرف حکومتها و مذهب حاکم درمنطقه، بلکه از طرف اروپائیان نیز به‌عنوان یک مذهب اقلیت (مثلاً مانند بهاییان ایران و ایزدی‌های ترکیه و سوریه و عراق) شناخته نشده و مورد حمایت قرار نمی‌گیرد. قابل ذکر است که ایزدیان شاخه جدا شده‌ای از یارسانیان دوره شاه خوشین هستند که امروزه در سه کشور نامبرده فوق زندگی می‌کنند.


۱۳۹۰ اردیبهشت ۲۵, یکشنبه

تاریخ کردستان از دیر تا امروز

مومیایی از ایران باستان 1


تاراج تاریخی اما خاموش
مرگ هووخشتره ، کیخسروی جاودانه و بی مرگ و بی نظیر اوستا و شاه نامه ، در عصر حاضر  در یک دهه ی گذشته و همزمان با پنجمین دوران انحطاط ایران زمین در دشت ذهاب استان کرمانشاه کنونی ، به دست افرادی ناشناس و چپاولگر و میهن فروش
بیشک عنوان مطلب که به اختصار در دو خط نگاشته شده ، شما را به حیرت و تفکر وا داشته و این سوال را در ذهنتان تداعی گردانیده که : چگونه ممکن است هووخشتره ، سومین پادشاه ماد و مقتدر ترین آنها که حدود ششصدو پنجاه سال پیش از میلاد مسیح ، فرمانروای ایران بوده ، در عصر حاضر و در یک دهه ی گذشته ، مرده باشد ؟!! ، اما اگر از معنی و مفهوم مرگ در ظاهر و حالت طبیعی آن بگذریم ، مطلب پیشرو حقیقتی انکار ناپذیر اما مبهم و پر رمز و راز از حادثه و پیشامدی است که مستقیما با تاریخ و فرهنگ و پیشینه و اصالت و شرف و میهن پرستی ، ایران و ایرانی در ارتباط است .
در دشت ذهاب متعلق به شهرستان سرپل ذهاب از شهرستانهای مرزی استان کرمانشاه ، اثری تاریخی و حتی مقدس برای اهالی اما گمنام در حد ابهتش برای دیگران وجود دارد که از آن با اسامی چون " دکان داوود " یا ( که ل داوود ) در زبان محلی یاد میشود . این اثر بازمانده ی مقبره و مدفنی است از زمان مادها و حکومت آنها بر بخش عظیمی از آسیا و بیشک همانطور که در پیشرو خواهد آمد محلی بوده برای قرار دادن تابوت و جسد مومیایی یکی از پادشاهان ماد که بنا به شواهد و ظواهری که ارائه میگردد همان هووخشتره ، بزرگترین و مقتدر ترین پادشاه ماد بوده است . در مطلب پیشرو قصد بر این است که از راز به تاراج رفتن تابوت و جسد موجود در این مقبره در چند سال گذشته توسط افرادی ناشناس اما با امکانات و توانایی های حکومتی پرده برداشته شود ضمن اینکه در ابتدا به معرفی قوم ماد و پادشاهان ایشان و نیز ذکر دقیقی از فرهنگ و پیشینه ی مادها و همچنین معرفی بنای دکان داوود و مقبره ی موجود می پردازیم تا بعد از روشن شدن و معرفی کامل مقبره ی هووخشتره به ذکر چگونگی این تاراج تاریخی و شرم آور بپردازیم .
مادها :
مادها قومی آریایی نژاد بودند که در اوایل قرن هشتم تا اواخر قرن هفتم قبل از میلاد ، دولت ماد را در ایران تاسییس نمودند . آنها سرزمینهای خود را به دو قسمت تقسیم کردند : قسمت نخست ماد بزرگ بود که شامل نواحی مرکزی و غربی ایران تا حدود کردستان و کوه های زاگرس بوده که گاهی بدان " مادراگیانا " که ری و اطرافش را در بر میگرفت نیز اطلاق میکردند . قسمت دوم ، ماد کوچک بود که نواحی آذر بایجان را شامل میشد .
در ابتدا مادها دارای حکومتهایی محلی و دست نشانده ی آشوریها بودند که این حکومتهای محلی به پادشاهان آشوری باج و خراج میپرداختند . در واقع برای نخستین بار نام تیره ی آریایی ماد با عنوان " آمادای " در اسناد به جای مانده از حملات آشوریها به نواحی کردستان کنونی ذکر شده است . بنابر همین اسناد تاریخی حضور مادها در کرمانشاه ( کردان شاه )¹ و کردستان به بیش از4700 تا 5000 سال پیش میرسد . که بیشتر زیستگاهشان در کوهستانهای زاگرس بوده است . بعد ها در حادثه ی سقوط نینوا و انقراض حکومت آشور به دست هووخشتره ، علت اصلی فتح آنجارا اسبهای نیرومند موجود در سواره نظام ماد ذکر کرده اند که در شهر باستانی " نیشایی " تربیت شده بودند . باستان شناسان و خاور شناسان از زندگی دو طایفه ی آریایی ، ماد و پارس در این سرزمین باستانی یاد کرده اند . از این جهت دانشمندان مختلفی هستند که ریشه ی کردهای امروزی را پیوند میان پارس و ماد میدانند . استاد و دانشمند فقید جناب آقای رشید یاسمی در اثر مشهور و گرانقدرشان با عنوان " کرد و پیشینه نژادی او " در این باب چنین مینگارند :
(( کرد آن شعبه نژادی ایرانی است که حاصل برادری ماد و پارس آریایی میباشد . ))
در دوران نفوذ آشوریها بر مادها ، این قوم آریایی به فکر ایجاد دولت و حکومتی مستقل برای خود افتادند از این روی فردی را به نام " دیااکو" که در اصل مردی دهقان بود اما با مردم به نیکی و عدالت رفتار میکرد را به امیری خود برگزیدند . دیااکو به عنوان موسس و اولین شاه مادها حدود پنجاه سال بر این قوم حکومت کرد و در این مدت به متحد کردن اقوام پراکنده مادی پرداخت ولی چون آشوریها بر ایران مسلط بودند و از طرفی نیز از اتحاد قبایل ماد وحشت داشتند . دیااکو را از حکومت خلع و به شام تبعید کردند .
نقشه سرزمین تحت فرمان مادها
پادشاهان ماد :
مرحوم مشیرالدوله پیرنیا در تاریخ ایران باستان نوشته‌ی خویش ، دو روایت درباره پادشاهان ماد نقل میکند که از قول دو مورخ یونانی به نام " کتزیاس" (ctesias ) مورخ وپزشک دربار اردشیر دوم و ملکه پروشات (پری‌زاد) و دیگر هرودوت (herodotus) یونانی که به پدر تاریخ معروف است.
مشیرالدوله پیرنیا روایت هرودوت را معتبر دانسته وروایت کتزیاس را مورد شک و تردید قرارداده و از این لحاظ ما دراین بخش نام پادشاهان ماد را طبق هر دو روایت نقل کرده و سپس مفصلاً به شرح مندرجات تاریخ هرودوت درباره مادها میپردازیم . کتزیاس تعداد پادشاهان ماد را 9 نفر به شرح زیر میداند که ما عیناً از تاریخ از ماد تا پهلوی نوشته استاد حبیب الله شاملوئی از انتشارات صفی علیشاه ، تهران 1348 نقل میکنیم .
1- « آرباکس» (arbax) (سال28 )
2- « مانداکس» (mandax) (سال50)
3- « سوسارمس» (sussarmease) (سال28)
4- « آرتی کاس» (articasse) (سال50)
5- « آربیان» (arbiyan) (سال22)
6- « آرتی یس» (arteyesse) (سال40)
7- « آرتی سن» (artyssen) (سال22)
8- « آستی باراس» (astibarasse) (سال40)
9- « آس تی گاس» (astigasse) (سال35)
طول مدت سلطنت آنها به 315 سال میرسد و در صورتی که طبق گفته هرودوت چهار نفر به شرح زیر سلطنت میکنند که مجموعاً 157 سال سلطنت میکنند .
این دو مورخ یعنی هرودوت و کتزیاس فقط بر سر موضوع پادشاهی آخرین فرمانروای ماد یعنی " آس تی گاس " (استیاگس) اشتراک نظر دارند.
فهرست پادشان ماد از نظر هرودوت به قرار زیر است .
1- « دیوکس» (diokes) (سال53)
2- « فروریتش» (fravartis) (سال22)
3- « هوخشتره» (huvakhsatra) (سال48)
4- « استیاگس» (astiagosse) (سال34)
اگر احتمالاً نوشته های کتزیاس درست باشد که نیست ، تاریخ مادها از آغاز سده نهم قبل از میلاد آغاز میشود . " نولدکه"  (noldke) خاورشناس آلمانی میگوید که : کتزیاس فهرست خود را موافق گفته ای مادی ها نوشته است و آنان خواسته اند از جهت احساسات قومی ، مدت دوام دولت خود را به دو برابر و بیشتر بکنند ، به همین دلیل نوشته های کتزیاس مورد توجه نیست چون " دیو دورسیسیلی"  (diodore desicile) مورخ یونانی که در قرن اول قبل از میلاد می زیست بخشهایی از تاریخ کتزیاس درباره مادها را درتاریخ خود وارد کرده و مطالبی به آن افزوده است .
نقشه مزوپوتامیا ( تمدن بین النهرین در زمان مادها )
1- دیااکو  ( 701 – 655 ق.م ) :
دیااکو یا دیوکوس ، متعلق به یکی از قبایل شش گانه ماد و وحدت دهنده قبایل ماد و بنیان گذار حکومت مطلقه ای است که به عنوان پادشاه در رﺃس آن قرار داشت . وی به خاطر صداقت، عدالت و لیاقتی که داشت مورد توجه اعضاﺀ قبایل ماد قرار گرفت و به عنوان پادشاه آنان برگزیده شد . دیااکو همدان را به پایتختی خود اختیار کرد و در آن بر روی تپه ای هفت قلعه ی تو در تو ساخت و هرکدام را به رنگ مخصوصی در آورد . نام همدان در کتیبه های آشوری " آمادانه " آمده است و چون آشوری ها مادها را " آمادا " می خواندند لفظ آنه در آخر این کلمه ، پسوند مکان است و بنا بر این یکی از نظرات براین است که همدان به معنی جایگاه و محل مادها میباشد . همدان را به زبان پارسی هخامنشی " هگمتانه " میگفتند . دیااکو نخستین بار در سال 708 پیش از میلاد به عنوان رهبر و داور میان قبایل ماد برگزیده شد و به دلاﺌل گوناگون و متعّدد که اقامه کرد از این مقام پس از هفت سال کناره گیری کرد و سپس با گرفتن اختیارات گسترده به عنوان پادشاه بلامنازع در سال 701 پیش از میلاد در رﺃس حکومت مادها قرار گرفت . وی قریب به نیم قرن سلطنت کرد و بیشترین سهم و بخش از این زمان را جهت متّحد کردن قبایل پراکنده ماد سپری کرد . وظایف او بسیار دشوار بود زیرا پس از وحدت اوّلیه این قبایل در سال 708 پیش از میلاد پس از آن ، مدتی دوباره ناامنی و خشونت در میان مادها گسترش یافت و تجاوز و قانون شکنی ، سرقت و کشتار براین قبایل سایه افکند .
دیااکو بصورت اسیر جنگی توسط آشوریان به سوریه تبعید شد . البته علت اسارت و شکست او را حمایت از کیمریان می دانند که با سارگون دوّم در حال جنگ بود .
سارگون دوّم از 722 تا 705 ق.م پادشاه آشور بود و تمام عمر حکومت خود را به مدت هفده سال در جنگ اربیل با عیلامیان سپری کرد . کیمیریان و مادها با تصور اینکه ارتش آشور خسته و ناتوان شده با ارتش آشور وارد جنگ شدند . اما سارگون دوّم آنان را نیز شکست داد و دیااکو را به شامات تبعید کرد که زمان آن در حدود 720 ق.م می دانند . وی چند سالی در اسارت در نزد آشوریان به سر می برد و مادها به عنوان فرمانبرداران و باج گذاران آشور دچار فقر و از هم پاشیدگی شدند . آشوریان دیااکو را به عنوان کسی که همیشه مطیع آشور باقی بماند و خراج خود را بصورت مرتب به دربار آشور بپردازد و از جهات دیگر حتّی از نظر تاٴمین نیروی نظامی برای آشوریان به هنگام درگیر شدن ارتش آشور در جنگ متعّهد شود ، وی را آزاد کردند و سپس احتمالاً او را به عنوان رهبر و پادشاه مادها برگزیدند . مرکز حکومت او را اکباتان ( خانه دیااکو ) می دانند .
او مردی منصف ، عادل و آرام و درستکار بود . این خصایل نیک و بارز او به اندازه ای مورد توجّه و تایید افراد قبایل ماد بود که او را به دیگر افراد قبایل ماد که او را نمی شناختند معّرفی و او را به عنوان پادشاه ماد برگزیدند . او در رسیدگی به شکایات مردم هیچ وقت رٲی غیر عادلانه صادر نکرد و برای حاکمیّت نظم و عدل بر جامعه تلاش بسیار نمود . وی رهبر شش قبایل ماد بود . به دستور وی قصری برایش ساختند و او در آنجا زندگی می کرد . او بر حکومت بر مادها بسنده نکرد و به تٲسیس یک نظام جاسوسی که احتمالاً با همکاری مغان به آن دست یافته بود پرداخت . البته او پایه گذار یک نظام جاسوسی بود که بعدها در زمان عصر هخامنشیان و به خصوص در زمان داریوش یکم که به منزله ی چشم و گوش شاه بود مورد استفاده قرار گرفت .
2- فرورتیش ( 655 – 633 ق.م ) :
فرورتیش دومین شاه ماد و پسر دیااکو بنیان گذار دولت ماد است . او در آغاز راه پدر خویش را انتخاب کرد و با بی تدبیری با آشوریان درگیر شد . وی با اینکه با سرنوشت پدر خویش که به اسارت آشوریان در آمده بود آگاه بود در اتحاد با کیمیریان وارد نبرد با آشور شد و در سال 633 ق.م به دست آشور بانی پال کشته شد . در سال های نخست حکومت او سکا ها که شاخه ای از هند و ژرمن ها بودند و در ناحیه ی دریای مازندران و قفقاز کنونی زندگی می کردند به سرزمین مادها سرازیر شدند و بخش هایی از خاک مادها را اشغال کردند .
پس از سرازیر شدن سکاها به سرزمین مادها آسارهادون سناخریب ( سنخریب ) و پدر آشوربانی پال از این فرصت استفاده کرد و برای مهارکردن قدرت رو به افزایش مادها ، دختر خویش را به بارتاتوا پادشاه سکاها ( به آشوری ) به همسری می دهد تا سکاها را به عنوان نیرویی مقابل مادها که در حال نیرومند شدن بودند قرار دهد . به موجب این امر مادها به مدّت 28 سال به عنوان باج گذاران سکاها یعنی از 653 تا 625 ق.م بودند . و در این مدت سکاها به عنوان متحدان آشور و حاکمان آسیای کوچک به حساب می آمدند . فرورتیش هیچ گاه با آشوریان از در سازش در نیامد و به خواست مردم ماد که او بر آنها حکومت می کرد به آشور اعلان جنگ داد . وی با آشوریان حمله ور شد و هجوم او متوجه شهر نینوا بود که مرکز آشور بود . و ظاهراً در نبرد اوّل بر آشوریان به طور ضعیف غلبه یافت ولی در نبرد دیگر به قتل رسید . البته حمله او نتیجه ای در بر نداشت و بخش های بزرگی از سپاه او در این نبرد نابود شد . البته وی به توسعه کشور ماد از سمت مشرق و جنوب پرداخت و از جمله سرزمینهایی که وی به تصرف خود در آورد سرزمین پارس بود که شاخه ی دیگری از اقوام آریایی در آن مسکن گزیده بودند .
3- هووخشتره ( 633 – 584 ق.م ) :
هووخشتره (اسامی دیگری را نیز مانند : " اوخشتره " و " کی آخسارو " را به این پادشاه ماد نصبت میدهند همچنین کیخسرو را صورت افسانه ای هووخشتره در شاهنامه میدانند. ) پسر فرورتیش و نوه ی دیااکو است . او قدرتمند ترین و بزرگترین پادشاه ماد شناخته شده است . هیچ یک از شاهان ماد تدبیر و درایت او را نداشتند و برای حفظ استقلال ماد و شکست امپراطورهای بزرگ و خون خوار همانند او جان فشانی نکرده اند . وی ارتش ماد را بصورتی مدرن و پیشرفته در آورد و توان جنگی این ارتش را به میزانی افزایش داد که بتواند سپاه نیرومند آشور را شکست دهد . به او نسبت به هم ریختن سازمان سپاه ماد به سبک پیشین یعنی در زمان پدر و پدربزرگش که از فرمان برداران آشور بودند ، می دهند . او ارتشی را سازماندهی کرد که در جهان آن روزگار نیرومند ترین ارتش جهان به شمار می آمده است .
هووخشتره فردی جنگ جو و نخستین کسی که مردم آسیا را بر اساس نظام تقسم بندی ویژه ای تقسیم کرد . به دستور او همه برای اولین بار جدا از یکدیگر زندگی کردند و هر کسی وظایف خود را انجام داد . نیزه افکنان ، کمانداران و سواران همگی با یکدیگر بودند و از یکدیگر جدا نبودند . او آن کسی بود که با لیدیایی ها نبرد سختی کرد . در همین جنگ بود که روز به شب مبدل شد و او سرتاسر آسیا را در بخش فوقانی هالیس را فتح کرد و پس از آن توجه او به نینوا جلب شد و به آنجا حمله کرد . او به این دلیل به نینوا حمله ور شد که انتقام پدر خود و مردم ماد را از آشوریان بگیرد ، و نینوا را نابود کند و آنگاه که او به آشوریان چیره شد و شهر نینوا را به تسخیر در آورد سپاه عظیمی از سکاها بر علیه او وارد جنگ شدند و به سرزمین ماد سرازیر شدند و دست به غارت و ایجاد هرج و مرج و ناامنی زدند و مادها را یاری مقابله و بیرون راندن آنها نبود . سکاها همان آریاهای نیمه وحشی شمال بودند که در داستانهای ملی همچون شاهنامه ، تورانی خوانده شده اند .
28 سال سکاها در آن روزگار بر آسیا حکومت کردند و همه آن سرزمینها بر اثر خشونت و سهل انگاری آنها ویران و خالی از سکنه شد . این سکاها از هر قوم و قبیله ای جداگانه باج می گرفتند و افزون بر این باج و خراج ، غارت اموال و مایحتاج زندگی این اقوام و قبایل از کارهای دیگر این سکاها بود . سپس هوخشتره و مادها شمار زیادی از این سکاها را کشتند و این کشتار پس از آن صورت گرفت که هووخشتره ، مادیس سردار ایشان را و بعضی دیگر از سرداران سکاها را به مهمانی مادها فرا خواند و سکاها همگی در آن مهمانی مست بودند . این گونه مادها خود را از زیر سلطه سکاها رها ساختند و بر آن ها حکم فرما شدند .
آنگاه که هوخشتره بر سکاها غالب آمد خوب می دانست که این سکاها در فنون جنگی ، سوارکاری و شکار مهارت فراوان دارند و هوخشتره که شیفته ی کمان کشی سکاها شده بود ، لذا بر آن شد که پسران خود را به آنان بسپارد تا فنون رزمی را از آنان بیاموزند . پس از گذشت زمانی سکاها که هر وقت به شکار می رفتند جانورانی را شکار می کردند و به خانه می آوردند این بار دست خالی از شکار بازگشتند و هوخشتره با آنان با خشونت رفتار نمود . سکاها نیز که اوضاع را چنین دیدند همانند کسانی که می خواهند علاﺌم نارضایتی خود را به خاطر ستمی که شاه ماد بر آنان کرده ، نشان دهند ، تصمیم یکی از پسر بچه هایی را که به آنان سپرده شده است ، بکشند و آنرا کباب کنند . آنان آن پسر بچه را آن چنان کباب کردند که در حالت عادی و همیشگی جانورانی را که شکار می کرده اند ، کباب می کردند . این ها آن چنان کردند که گویی کباب از گوشت شکار فراهم کرده اند و سینی کباب آن کودک را در مقابل هوخشتره قرار دادند . هوخشتره و دیگر مهمانان حاضر از آن گوشت خوردند و این سکاها که این کار را کرده بودند ، شتاب زده به پیش لیدی ها رفتند و از آلیاس درخواست پناهندگی کردند . هوخشتره وقتی متوجّه شد که سکاها کبابی از گوشت فرزندش را به خورد او و میهمانان داده اند ، سخت بر آشفت و از آلیاس پادشاه لیدی خواست که این سکاها را به او تحویل دهد ولی آلیاس چنین نکرد و علی رغم درخواست شاه ماد ، سکاها را در پناه خود گذاشت و این خود می توانست زمینه جنگی میان مادها و لیدیایی ها باشد .
وی برای دستیابی به اهداف نظامی خود متحّد تازه ای را یافت و آن بابلیان بودند . هووخشتره پس از راندن سکاها با کمک " نبوپولاس سار " فرمانروای بابل ، که از طرف غرب آشور را مورد حمله قرار داده بود ، از طرف غرب به آشوریان حمله کرد و نینوا را به محاصره خود در آورد . " ساراکوس " پادشاه آشور وقتی دید که در برابر حمله و محاصره ی ارتش ماد تاب مقاومت را ندارد ، خود و خانواده اش را بسوخت و این شهر نامی ( نینوا ) که یکی از شهرهای بزرگ زمان قدیم بود (درسال 612 ق م ) به دست ایرانیان مادی سقوط کرد و دولت نیرومند و ستمگر آشور از روی زمین بر افتاد . هووخشتره پس از پیروزی بر آشوریان از آن چنان پشتکار و اطمینانی برخوردار بود که به فتح بخش های مهّمی از آسیای کوچک و به ویژه سرزمین لیدی کمربست . وی همه مناطق شمال بین النهرین را پس از ساقط کردن دولت آشور به تصرّف در آورد . وی نواحی شرق رودخانه دجله و متعاقب آن ارمنستان را به امپراطوری ماد ضمیمه کرد .
نقشه سرزمینهای تحت تصرف مادها
۴- آستیاگ ( 584 – 554 ق.م ) :
آستیاگ ( ایشتوویگو ) آخرین شاه ماد و پسر هوخشتره سوّمین شاه ماد است . وی با " آرینیس " دختر آلیاتس شاه لیدی ازدواج کرد و آن بدان جهت بود که صلح میان لیدی و ماد به دنبال یک جنگ بیهوده که منجر به کسوف گردید ، تقویت شود . در زمان او بود که سرزمین ماد استقلال خود را از دست میدهد و پارس ها به قدرت می رسند .
آستیاگ متهم به ترجیح دادن شکوه و راحتی دربار آشور به زندگی سخت و ارتشی مادی شده است و انحطاط قدرت ماد را بیشتر به او نسبت میدهند . در صورت قبول این ادعا می توان تصور کرد که بیشتر آثار باقی مانده از دوران مادها ، بخصوص آثار باقی مانده در تپه ی " نوشی جان " به دوران سلطنت این پادشاه مادی بر میگردد . همچنین راحتی هایی که در دوران هخامنشی به عنوان " تنپروری مادی " در سلطنت آستیاگ خوانده شده را ، شاید به جای دوران انحطاط ماد ، زمان انتقال زندگی قبایل ایرانی از طرز زندگی صحرانشینی به شهرنشینی بنامیم و آنرا آغاز واقعی تمدن ساکن قبایل ایرانی بدانیم .
آستیاگ پسر هووخشتره جانشین پدر شد و اداره امور امپراطوری را به عهده گرفت . پدرش پس از 40 سال سلطنت از دنیا رفت . آستیاگ یک دختر داشت که نام او " ماندانه " بود . از ناحیه این دختر آستیاگ خوابی دید که آب شهر او را کاملاً فراگرفته و همه آسیا را به صورت سیلاب در برگرفته . آنگاه او به خواب گذاران اعتماد کرده و خواب خود را با آنان در میان گذاشت و چون پاسخ ایشان را شنید به وحشت افتاد و هراس تمام وجودش را در بر گرفت ، وی از روی ترس دختر خود ماندانه را وقتی به سّن بلوغ رسید به هیچ مرد مادی به شوهری نداد به ویژه به آنان که به آنان که با او خویشاوند بودند . آستیاگ دختر خویش را به یک مرد پارسی به نام ( کامبیز ) به همسری داد . او خوب می دانست که این کامبیز از خانواده خوبی برخاسته و قابل اعتماد است و از آرامش و متانت برخوردار می باشد . او به این شخص همانند یک مادی از یک خانواده متعارف و نسبتاً میانه نگاه می کرد . آنگاه که ماندانه با کامبیز ازدواج کرده و همسر او شده بود و شکم دخترش ، تاکی در حال روییدن بود . این تاک آن گونه نشان می دهد که تمام آسیا را بپوشاند .
وقتی او چنین چیزی را خواب دید و آنرا به معبّرین بیان کرد و وقتی از تعبیر آن آگاهی یافت دستور داد دخترش را که باردار بود از سرزمین پارسیان به پایتخت ماد آوردند . وی دختر باردار خود را کاملاً تحت مراقبت قرار داد تا فرزندی را که به دنیا می آورد بلافاصله بکشد ، زیرا خواب گذاران مغ تعبیر خواب او را به این صورت بیان کردند : که از شکم دختر او فرزندی به دنیا می آید که به جای او پادشاه خواهد شد .
آستیاگ علاقه مند نبود که هیچ وقت چنین اتفّاقی بیفتد و این تعبیر تحقّق پیدا کند . او شتاب زده هارپاگ را که از خویشاوندان او و وفادارترین مادها و اداره کننده همه امور مربوط به او بود . به سوی خویش فرا خواند و با او چنین سخن گفت :
( هارپاگ ) کاری را که من می خواهم به عهده تو بگذارم به هیچ وجه به عنوان یک موضوع ساده برخورد مکن . مرا نسبت به خودت بدبین مکن و خویشتن را نیز به سقوط مکشان ، زیرا اگر چنین شود ، دیگران را نیز به سرنوشت بسیار اسف بار خویش دچار می کنی و آنان را نابود می نمایی . فرزندی را که ماندانا به دنیا آورده بردار و به خانه خودت ببر و او را بکش و سپس او را به خاک بسپار . به هر صورتی که خودت تشخیص می دهی و می خواهی . هارپاگ به پادشاه پاسخ داد : پادشاه تا کنون هیچ گاه از جانب من چیزی ناخواسته و مغایر با میل و اراده خویش را ندیده ای و ما خویش را بر حذر می کنیم که در آینده نیز بر علیه و مغایر با خواست شما در هیچ موردی خطا کنیم . اگر میل شما این است و اراده شما بر چنین چیزی استوار می باشد که چنین کاری باید انجام گیرد لذا این ضرورت دارد که وظیفه خویش را نسبت به شما در عین وفاداری به کمال انجام دهم .
هارپاگ پس از آنکه این پاسخ را به پادشاه داد برای قتل پسر بچّه نوزاد خود را آراسته و آماده کرد و گریان رهسپار خانه گردید و پس از ورود به خانه آنچه را که میان او و آستیاگ ردّ و بدل شد برای همسر خود شرح داد . همسرش پس از آنکه سخنان او را شنید ، لب به سخن گشود و به او گفت : چه فکری می کنی ؟ می خواهی چه کار کنی ؟ او پاسخ داد این کار رابهیچوجه انجام نمی دهم . به دلایل زیاد من این نوزاد را نمی کشم و به کسی هم برای کشتنش کمکی نمی کنم ، زیرا این پسر بچه به نحوی با من خویشاوند است و از سویی آستیاگ پیر است و جانشین مردی ندارد که جانشین وی شود و با این وصف دختر او به جانشینی او می رسد و قدرت را در دست می گیرد ، دختری که اکنون پسرش به یاری من کشته شده است ، بزرگترین خطر متوجّه من می شود . به نظر تو این طور نیست ؟ البّته جهت ایمنی من ، باید این نوزاد کشته شود ولی نه بوسیله من ، بلکه به وسیله یکی از اطرافیان و افراد یا خویشاوندان آستیاگ و این اطرافی یا خویشاوندان آستیاگ باید قاتل این کودک باشد و نه یکی از افراد من . هارپاگ در این اندیشه بود که قتل بهیچوجه با او ارتباط نداشته باشد و دستش به خون فرزند ماندانه آلوده نشود . او تدبیری اندیشید و به این نتیجه رسید که باید شخص مناسبی را برای این کار خطرناک پیدا کند . از سویی هارپاگ به خطری دیگری می اندیشید که به تبع همان اندیشه نداشتن جانشن مرد برای آستیاگ بود .
البته بعد ها در زمان آستیاگ ، حکومت وی( آستیاگ ) توسط کوروش کبیر ( پسر کامبیز و ماندانه ) ساقط شد و پس از آن قدرت پارس ها روبه فزونی نهاد .
تمدن ماد توانست در بناى مدنيت سهم بزرگى داشته باشد ٬ پارسيها زبان آريايى ،‌ و الفباى سى و شش حرفى خود را از مردم ماد گرفتند ، و همين مادها سبب آن بودند که پارسيها ، به جاى لوح گلى ، کاغذ پوستى و قلم براى نوشتن به کار بردند و به استعمال ستونهاى فراوان در ساختمان توجه کردند . قانون اخلاقى پارسيها که در زمان صلح صميمانه به کشاورزى بپردازند ، و در جنگ متهور و بى‌باک باشند ، و نيز مذهب زردشتى ايشان و اعتقاد به اهورمزدا و اهريمن و سازمان پدرسالارى ، يا تسلط پدر در خانواده ، و تعدد زوجات و مقدارى قوانين ديگر پارس که از شدت شباهت با قوانين ماد سبب آن شده است که در اين آيه کتاب دانيال نبى :  " تا موافق شريعت ماديان و پارسيانى که منسوخ نمى‌شود" ذکر آنها با هم بيايد همه ريشه مادى دارد .
آثار مختلف دوران مادها 
معماری مادی که بعد از آشور تحت تأثیر معماری باشکوه " اورارتو " بود ، با وارد کردن عوامل ایرانی ، پایه گذار آثار درخشان دوران هخامنشی نظیر پارسه تخت جمشید و شوش شد. بسیاری دیگر از نشانه های تمدن های بین النهرین نیز از طریق مادها به هخامنشیان انتقال پیدا کرد ، به طوری که تا قرنها بعد ، نظم دربار ایران و تقریبا بیشتر جنبه های باشکوه و فرهنگی جامعه ایران ، از طرف نویسندگان یونانی به مادها نسبت داده می شود . سلطنت " آستیاگ " موقعیت ماد را از یک حکومت قدرتمند برمبنای قدرت نظامی به مرکزی برای فرهنگ تغییر داد . آثار این نفوذ فرهنگی را در توجه بسیار شاهنشاهان هخامنشی به ماد ، علاقه آنها به فرهنگ و آداب مادی ، نفوذ دین مادی بین مردم ایران از طریق قبیله مغ ، و با توجه به سنگ ‌نبشته بیستون موقعیت ماد به عنوان مرکز فکری برای نیروهای مخالف دولت هخامنشی می توان دید .
دین مادها :
فرهنگ معین در مورد دین مادها چنین می‌گوید:
(( از مذهب ماد نیز اطلاع درستی در دست نیست ولی از تصویر برجسته‌ای که در " قیزقاپان " از دوره ماد پیدا شده و آن پادشاه و روحانی را در دو طرف مشعل آتش‌ نشان می‌دهد ،‌ برمی‌آید که مادها هم میتراپرست و آتش‌پرست بوده‌اند و اگر گفته تاریخ نویسان راست باشد که زردشت از کنار دریاچه " چیچست " برخاسته باید گفت مادها نیز به دو نیروی آهورامزدا و اهریمن عقیده داشتند ، بنابر عقیده همین محققان مغ‌ها که طایفه روحانی مادها بودند ، مذهب را با سحر و جادو آلوده ساختند و زردشت چون خواست دین را پاک گرداند مغ‌ها بر او شوریدند و وی به ناچار به باختر رفت و در آنجا دین خود را گسترد . ))
کتیبه ی قیزقاپان
همچنین در تصویر زیر که از کل داوود گرفته شده ، در پایین مقبره ، کنده کاری مردی با لباس قوم ماد است که شاخه ای از درخت نخل در دست دارد و به سوی خورشید در حال عبادت است .
که ل داوود ( عکس مرد درحال دعا حک شده بر روی سنگ از زمان مادها ) 
در زمان مادها (یا شاید بسیار پیش از آن) زردشت از میان ایرانیان برخاست و به دین و آئین کهنی که از زمان های پیش میان این قوم معمول بود خرده گرفت و راه و روشی نو در پرستش خداوند بنیاد کرد . زردشت به راهنمائی مردمان پرداخت اما بزرگان و پیشوایان دین کهن با او ستیزگی کردند و زردشت ناچار از زادگاه خود که شاید سرزمین مادها یعنی آذربایجان بود به سوی خاور ایران گریخت . آنجا فرمانروائی بود ویشتاسپ یا (گشتاسپ) نام ، که به دین نو زردشت گروید و همه مردمان را نیز بذیرفتن این آئین خواند  . کم‌کم دین زردشت در سراسر ایران رواج یافت و شاید آخرین شاهان خاندان هخامنشی هم آنرا پذیرفته بودند . این دین خاص ایرانیان بود و تا غلبه اسلام در سراسر ایران رواج داشت .
تصویر زیر عکسی است که از " کل داوود " گرفته شده است . همنطور که در تصویر مشخص است این مکان دارای شباهت های بسیاری با مقبره ی پادشاهان هخامنشی از کورش کبیر به بعد است . در واقع میتوان به طور یقین ادعا نمود که هخامنشیان از همین بنای مقبره ی کل داوود برای ساختن مقبره های پادشاهان خود الهام گرفته اند هر چند که به دلیل قدرت بیشتر و امکانات بسیار فراوان تری که نسبت به مادها داشتند بر ابهت و بزرگی این بنا برای شاهان خود افزودند و از اشکال و تزئینات مدرن تری بهره برده اند .
مقبره پادشاه ماد واقع شده در دشت ذهاب استان کرمانشاه 
در تصاویر زیر که از بناهای مقبره های پادشاهان هخامنشی در دل کوه رحمت در مکانی به نام نقش رستم در مرودشت فارس ، نزدیک شیراز گرفته شده اند میتوان مقبره ی پادشاهانی مقتدر چون خشایارشاه و داریوش کبیر و اردشیر اول و داریوش دوم را دید . همانطور که از تصاویر مشخص است سبک ایجاد چنین مقبره هایی در دل کوه های سنگی بر گرفته از بنای " کل داوود " است که در زمان پادشاهی مادها بر سرزمین ایران ایجاد گردیده است . هخامنشیان با امکانات و معماران حرفه ای تر و ابزار و ادواتی که داشتند توانستند که به شکوه و عظمت بنای چنین مقبره هایی بیفزایند و آنان را در شان پادشاهان مقتدر خود که بربخش وسیعی از گیتی حکمرانی میکردند ، احداث نمایند . مثلا در اطراف مقبره ی داریوش کبیر میتوان سنگ نوشته های عظیمی به خط میخی را یافت که حاوی نیایش و مضامین مذهبی است . همچنین نام کشورها و سرزمین های تابع ایران و نیز پندها و اندرزهای این پادشاه مقتدر ایران باستان در میان سنگ نوشته هایی که مقبره اش را جلا داده اند وجود دارند .
مقبره پادشاهان هخامنشی
مقبره پادشاهان هخامنشی 2
مقبره پادشاهان هخامنشی 3
در بنای مقبره ی کل داوود که در دشت زهاب استان کرمانشاه واقع گردیده میتوان به وضوح آثار و سرنخ هایی که آنرا به یک مقبره شبیه میسازد را یافت ، بنایی عظیم ، حفر شده در دل سنگهای سربه فلک کشیده که حتی هنوز هم بعد از گذشت قرنهای متمادی از حکمرانی مادها بر این نواحی ، وارثانشان یعنی کردهای بومی آن منطقه بسیاری از عزیزان و از دست رفتگانشان را در پای این بنای به یادگار مانده از زمان نیاکانشان به خاک میسپارند چنان که امروزه قبرستان بسیار بزرگی در پایین تر بنای کل داوود واقع گردیده است .
کردهای منطقه بخصوص یارسانیان که از اصیل ترین مردمان و باریشه ترین آنها هستند با رنگ و بوی مذهبی و مقدس دادن به این بنا همواره کوشیده اند که در راه حفظ و زنده نگاه داشتن یاد و خاطره ی آن دوران طلایی اقدام و فعالیت نمایند . چه اینکه این بنا نگاه دارنده ی مومیایی جسد پادشاهی است که نیاکانشان آنرا به جهت بزرگی ها و دلاوریهایش و برای اینکه قومشان را از اسارت آشوریها رهانیده با مومیایی کردنش برای همیشه جاودانه و نمیر ساخته بودند .
در میان یارسانیان منطقه ، این مقبره ی مادی با اسم " که ل داوود " معروف گردیده ، که ل داوود به معنی دکان داوود ویا مغازه ی داوود است و داوود یکی از یاران نزدیک سلطان اسحاق برزنجه ای و جزء هفت فرشته ی مقرب بارگاه حق است . آنچه مشهود است همواره پیشینیانمان کوشیده اند که از آثار به جای مانده از تاریخ و فرهنگ نیاکانشان در برابر یورشها و غارتها و عداوتهای بیگانگان دلاورانه دفاع کنند و بی ربط نیست که بگوییم بعد از حمله ی اعراب به این سرزمین برای حفظ آن اثر قومی از دست یاغیان به آن رنگ و بوی مذهبی بخشیده و با دعا خواندن و ذکر  راز و نیاز در کنار آن ، چنین القاء کرده اند که مقبره ی پادشاه جاودانه آنها تنها محلی مقدس و یا امام زاده ای برای انجام مراسمات عبادی ایشان است . حتی بعد از حمله ی اعراب به ایران و خنثی سازی اعمال غارتگرانه ی ایشان این مقبره ی پادشاه ماد از گزند متجاوزان غارتگر در امان نمانده چنان که در زمان اشغال کرمانشاه به دست ارتش انگلستان ( شهریور 1320 هجری شمسی )، انگلیسیها آنرا به گلوله ی توپ بستند و در اثر همین حمله دو ستون که در دوطرف حفره ی مقبره قرار گرفته شده بود ویران گردید و تنها امروزه آثاری از آن بر بدنه ی مقبره برجای مانده است و نیز در جنگ هفت ساله ی ایران و عراق باز این اثر مورد حمله ی توپهای ارتش عراق قرار گرفت که آثار آن برجای جای مقبره مشهود است .
آثار تخریب مقبره دکان داوود توسط انگلیسیها 
همانطور که در قبل ذکر گردید به طور حتم این مقبره ، مقبره ی سومین پادشاه ماد ، هووخشتره است . اولا به این دلیل که هوخشتره تنها پادشاهی بود که مادها را از زیر یوغ ظلم و ستم آشوریها رهایی بخشید واگر قرار بوده که مادها برای یکی از پادشاهانشان مقبره و مومیایی بسازند شایسته تر از فاتح نینوا و نیرومند ترین آنها کسی نبوده ، کسی که سرزمینهای بسیاری را به زیر پرچم حکومت ایران درآورده و مادها را به اوج قدرت خود رسانیده است . دلیل دوم اینکه در آثار تاریخی به جای مانده بخصوص شاهنامه ی فردوسی همواره از کی خسرو به عنوان پادشاهی جاودانه و نمیر یاد گردیده چه اینکه این صفت جاودانگی برای کیخسرو در گاتهای زردشت نیز آمده است و امروزه به همگان روشن گردیده که کی خسرو همان صورت افسانه ای هووخشتره پادشاه ماد است که با مومیایی شدن و قرار گرفتن جسدش در مقبره ی " که ل داوود " برای همیشه جاودانه گردیده است .
مقبره پادشاه ماد واقع در دشت ذهاب استان کرمانشاه
تراشیده شدن سنگهای اطراف این مقبره و نیز ارتفاع آن از سطع زمین به صورتی بوده که نتنها از گزند جانوران و وحوش در امان بماند بلکه کمتر کسی را یارای آن باشد که به داخل آن نفوذ کند . از این بابت همیشه رفتن به داخل آن و دیدن داخل آن برای مردم منطقه و بومیان اطرافش به صورتی رازگونه در آمده و دربین مردم یارسان که نگاهبابان این اثر تاریخی بوده اند چنین رواج یافته که اولا کسی حتی اگر یارای سنگ نوردی و سخره نوردی داشته باشد به داخل مقبره نفوذ نکند و اگر هم کسی به داخل مقبره رفت باید آنچه را که در داخلش می بیند برای کسی بازگو ننماید . اما بوده اند کسانی که با محارتهای خود در سخره نوردی به داخل مقبره رفته و از آنچه در داخل آن دیده اند برای دیگران نیز بازگو نمایند . اگر امروزه نیز به منطقه سفر کنید و از مردم آن منطقه جویای آنچه که در داخل مقبره دیده شده است بپرسید همواره به شما جواب میدهند که در داخل دکان داوود یک صندوق بزرگ و مقداری آب که از سقف بر زمین میچکیده به صورت چشمه ی خودجوش و کوچکی ، چیز دیگری وجود ندارد و پرواضح است که صندوق نامبرده همان جایگاه قرار دادن جسد مومیایی شده ی هوخشتره پادشاه مقتدر مادی بوده است .
مومیایی از ایران باستان 1
بیشک در ایران باستان مومیایی کردن شاهان و شاه زادگان رواج داشته ، هرچند که به ندرت اتفاق میافتاده که بدن پادشاهی را مومیایی کنند چون اغلب ایرانیان برای خاک پاک ایران زمین ارزش و اعتبار بسیاری قاعل بوده و همواره آرزو داشته اند که بعد از مرگ ، جسدشان اندکی از خاک ایران را شامل شود و این طرز فکر را میتوان در وصیت ها و کتیبه های باز مانده از کورش کبیر موسس سلسله ی هخامنشیان به وضوح دید . کورش کبیر در بخشهایی از وصیت نامه ی خود که آنرا برای نسل های آینده ی ایرانیان به یادگار گذارده چنین میگوید که :
((پیکر بی‌جان مرا هنگامی که دیگر در این گیتی نیستم در میان سیم و زر مگذارید و هر چه زودتر آن را به خاک باز دهید. چه بهتر از این که انسان به خاک که این ‌همه چیزهای نغز و زیبا می‌پرورد آمیخته گردد . من همواره مردم را دوست داشته‌ام و اکنون نیز شادمان خواهم بود که با خاکی که به مردمان نعمت می‌بخشد آمیخته گردم . هم‌ اکنون درمی یابم که جان از پیکرم می‌گسلد ... اگر از میان شما کسی می‌خواهد دست مرا بگیرد یا به چشمانم بنگرد، تا هنوز جان دارم نزدیک شود و هنگامی که روی خود را پوشاندم ، از شما خواستارم که پیکرم را کسی نبیند ، حتی شما فرزندانم . پس از مرگ بدنم را مومیای نکنید و در طلا و زیور آلات و یا امثال آن نپوشانید . زودتر آنرا در آغوش خاک پاک ایران قرار دهید تا ذره ذره های بدنم خاک ایران را تشکیل دهد . چه افتخاری برای انسان بالاتراز اینکه بدنش در خاکی مثل ایران دفن شود . از همه پارسیان و هم‌ پیمانان بخواهید تا بر آرامگاه من حاضر گردند و مرا از اینکه دیگر از هیچگونه بدی رنج نخواهم برد شادباش گویند. به واپسین پند من گوش فرا دارید. اگر می‌خواهید دشمنان خود را تنبیه کنید ، به دوستان خود نیکی کنید . ))
 همانگونه که در وصیتنامه کورش کبیر آمده است ایشان از اطرافیانشان تقاضی داشته اند که جسدشان را مومیایی نکنند ، پس میتوان از این سخن چنین استنباط نمود که پیش از هخامنشیان مومیایی کردن مردگان در میان ایرانیان به گونه ای رواج داشته هرچند که بعد از پادشاهی کورش کبیر و وصیتش مبنی بر مومیایی نکردن جسدش این رسم و رسومات نیز کم کم از میان پادشاهان و ایرانیان برچیده شده است . امروزه اخبار مختلف و در بسیاری از موارد گنگ و بدون سروصدا را از گوشه گوشه ی ایران مبنی بر یافتن جسد های مومیایی شده ای میشنویم که عدم وجود اطلاع رسانی دقیق و شفاف در این زمینه باعث شده که اینگونه اخبار بسیار کمرنگ و موقتی جلوه گر باشند .
مومیایی ایران باستان 2
آنچه که از تحقیقات اخیر بنده در میان مردم ساکن اطراف مقبره ی " که ل داوود " برای بنده روشن گردیده این است که در چند سال پیش اطراف مقبره توسط نیروهای شبه نظامی حکومتی محاصره و قرنطینه گردیده و توسط بالگرد و استفاده از وسایل کوهنوردی عده ای وارد مقبره شده و در داخل آن به فعالیت و کنکاش پرداخته اند . حتی عده ای گواهی میدادند که به مدت چند روز متمادی اجازه ی نزدیک شدن به محل مقبره را به هیچ کسی داده نمیشده است . اگر امروزه به منطقه سفر نمایید و از مردم اطراف جویای احوال شوید میتوانید اطلاعاتی گواه این گفته ی بنده را بشنوید . به هرحال این حادثه گویای این واقعیت تلخ است که عده ای از افراد با استفاده از امکانات دولتی ، وارد مقبره شده و به اشیاء داخل آن دست درازی نموده اند . اشیائی که برای سالهای متمادی توسط مردم منطقه و کردهای بازمانده از نسل آریاییان ماد از آن همچون جان خود محافظت کرده و چهار دوران سخت از جمله ، حمله ی اسکندر و حمله ی اعراب و حمله ی هولاکو خان و حمله ی تیمور لنگ را پشت سر گذارده و حتی از توپهای انگلیسیهای متجاوز و تانکهای مدرن عراقیان متخاصم در امان مانده ، امروزه و در پنجمین دوران افول و انزوای ایران بزرگ توسط ناایرانیان گرگ صفت پنهان شده در جلد میش ، به غارت و یغما رفته است . غارتی ویرانگر و خاموش از تاراج نمادی عظیم و خارج الوصف از فرهنگ و تاریخ ایران و ایرانیان ، نابود نمودن جسد مومیایی شده ی پادشاهی جاودانه در سکوت و بدور از هر هیاهو و سروصدایی و فروش آن به بیگانگانی که همیشه چشمشان به دنبال نمادهای تاریخی این مرز و بوم بوده است . بیشک این گونه معاملات کلانی که توسط افرادی در ظاهرموجه و شناخته شده صورت میپذیرد در قبال دریافت تعهدی از طرف خریدار است که اشیاء و نمادها را برای سالیان درازی در انبارهایشان نگاهداری نمایند و از افشای آنها جلوگیری کنند تا زمانی که دیگر آبها از آسیاب افتاده باشد و در نبود نسل فروشندگان به جهت جواب پس ندادن به مردم آنها را در موزه های عظیمشان در معرض دید دیگران بگذارند .
.........................................................................................................................................
توضیح ( ¹ ) : کردان شاه ، اسمی است که در متون کهن پهلوی منجمله کارنامه اردشیر بابکان ، که مهمترین سند پهلوی جهان است ، به شهر کرمانشاه کنونی نصبت داده شده است . کردان شاه یا کرمانشاه نامی است که بهرام چهارم ساسانی بر روی این شهر گذارده است ( 388 تا 399 میلادی ) . کتب باستانی ایران ساخت شهر کردان شاه را به " طهمورث دیو بند " نسبت داده اند .
توضیح ( 2 ) : عکسهایی که از یک مومیایی در میان مطالب این مقاله ارائه شده ، هیچگاه مورد تایید هیچ مرجعی قرار نگرفته و تنها کلیپهای تصویری کوتاهی از آن در دست است
در این باره ما دست به تحقیقاتی در باره نام و اسم کرمانشاه از کرمانج آمده است به سبب ساکن بودن اکثریت مردم گوران در کرمانشاه از نام اولی که کرمانج نام داشته به کرمانشاه تغیر یافته است .
.........................................................................................................................................
منابع : 1 _ نامه ی ایران ، به کوشش حمید یزدان پرست 2 _ تاریخ جهان باستان ( جلد اول – شرق ) ، نوشته ی آ. کاژدان ، ن . نیکولسکی ، آ . آبراموویچ _ ترجمه ی دکتر علی الله همدانی و محمد باقر مومنی و مهندس صادق انصاری 3 _ رویدادهای مهم تاریخ ، از عطاءالله تدین 4 _ فرهنگ معین اثر دکتر محمد معین ، انتشارات امیر کبیر 5 _ کرد و پیشینه نژادی او ، نوشته ی رشید یاسمی 6 _ تاریخ ایران باستان ، از مشیرالدوله پیر نیا 7 _ تاریخ ایران از ماد تا پهلوی ، به قلم حبیب الله شاملویی 8 _ ترجمه ی کتیبه ی وصیت نامه ی کورش کبیر ، برگرفته از دانشنامه ی ویکیپدیا  
برگرفته از وب بلاگ پریدیو